Sentencje łacińskie # 3

Per fas et nefas - prawem i bezprawiem (nie przebierając w środkach)

Per scientiam ad salutem aegroti- przez wiedzę do zdrowia chorego.

Pereat mundus, fiat iustitia! - niech zginie świat, byleby się stało zadość sprawiedliwości (Św. Augustyn)

Periculum in mora - niebezpieczeństwo w zwłoce.

Piscem natare doces - rybę uczysz pływać.

Plenus venter non studet libenter - pełny brzuch uczy się niechętnie.

Plures crapula quam gladius perdidit - pijaństwo gubi gorzej od miecza.

Post cenam non stare sed mille passus meare.

Post hoc non est propter hoc - potem nie znaczy dlatego.

Post mortem est nulla voluptas - po śmierci nie czas na przyjemności.

Praemonitus, praemunitus - ostrzeżony - uzbrojony.

Praesente medico nihil nocet - w obecności lekarza nic nie szkodzi.

Praevenire melius est quam praeveniri - lepiej jest wyprzedzać niż być wyprzedzanym.

Primum non nocere - po pierwsze - nie szkodzić.

Principes hominum, filii hominum, non est salus in illis - darmo szukać zbawienia u pierwszych wśród ludzi, u synów ludzi (Adam Mickiewicz)

Pro arte et studio.

Quae vetera nunc sunt, fuerunt olim nova - to co teraz jest stare, kiedyś było nowe (Kwintylian)

Qualis vir, talis oratio - jaki mąż, taka mowa.

Qui bibit, dormit; qui dormit, non peccat; qui non peccat, sanctus est (ergo: qui bibit - sanctus est) - kto pije - ten śpi, kto śpi - nie grzeszy, kto nie grzeszy - jest święty, a więc: kto pije, jest święty.

Qui gladio ferit, gladio perit - kto mieczem wojuje od miecza ginie.

Qui rogat, non errat - kto pyta nie błądzi.

Qui scribit, bis legit - kto pisze, ten podwójnie czyta.

Qui tacet, consentire videtur - kto milczy, ten się zgadza.

Quicquid agis, prudenter agas et respice finem - cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i wypatruj końca (miej na uwadze efekt).

Quicquid Latine dictum sit, altum videtur - cokolwiek powiesz po łacinie brzmi mądrze.

Quicquid discis, tibi discis - czegokolwiek się uczysz, uczysz się dla siebie.

Quo vadis Domine - dokad zmierzasz panie?

Quod licet Iovi, non licet bovi - Co przystoi Jowiszowi, nie przystoi wołu (polskie: "co wolno wojewodzie...")

Quod medicina aliis, aliis est acre venenum - co dla jednych jest lekarstwem, dla innych jest straszną trucizną.

Quot capita, tot sententiae - ile głów, tyle zdań.

Rediit ad plures - dołączył do licznych, do większości (tj. umarł)

Rem tene, verba sequentur - rzecz trzymaj (trzymaj się tematu), słowa nadążą za nim (Kato Starszy)

Requestat in pace (R.I.P) - niech spoczywa w pokoju (napis na nagrobkach)

Repetitio est mater studiorum - powtarzanie jest matką nauki (uczenia się)

Romanus sedendo vincit - Rzymianin siedząc zwycięża.

Saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia. - często jest tak, że pod płaszczem ubogim mądrość się skrywa.

Saepe morborum gravium exitus incerti sunt - jak się zakończy ciężka choroba jest często niepewne (mimo, że pacjent ciężko choruje, zawsze może wyzdrowieć)

Salus aegroti suprema lex esto - zdrowie chorego najwyższym prawem.

Salus populi suprema lex esto - dobro ludu najwyższym prawem.

Salus rei publicae suprema lex esto - dobro republiki najwyższym prawem (Cyceron)

Sapienti sat - mądrej głowie dość dwie słowie (zob. Dictum sapienti sat)

Sapienta ars vivendi putanda est - mądrość należy uważać za sztukę życia.

Sapere aude - odważ się być mądrym (Horacy)

Scientiae radices amarae, fructus dulces - Wiedzy korzenie niemiłe, owoc słodki.

Scio me nihil scire - wiem, że nic nie wiem.

Scribere scribendo, dicendo dicere disces - pisać uczysz się pisząc, mowy - mówiąc.

Semper in altum - zawsze wzwyż.

Semper paratus - zawsze gotowy.

Sero venientibus ossa - kości (zostają) dla tych, którzy przychodzą za późno (na ucztę); kto późno przychodzi, ten sam sobie szkodzi.

Si tacuisses, philosophus mansisses - gdybyś milczał, byłbyś filozofem (a tak odezwaniem się ujawniłeś głupotę)

Si vis pacem, para iustitiam - chcesz pokoju, czyń sprawiedliwość.

Si vis pacem, para bellum - jeśli chcesz pokoju, przygotuj się do wojny.

Sibi omino similis

Sic transit gloria mundi - tak przemija chwała tego świata.

Simila similibus curantur - podobne leczy się podobnym (zasada medycyny ludowej: czymżeś się struł, tym się lecz)

Sine labore non erit panis in ore - bez pracy nie będzie chleba w ustach (polskie: Bez pracy nie ma kołaczy)

Sine ira et studio - bez gniewu i namiętności (Tacyt, Roczniki - zapewnienie o bezstronności autora)

Sit tibi terra levis. - dosł. Niechaj tobie ziemia lekka (będzie).

Sursum corda! - w górę serca!

Solus contra omnes - sam przeciw wszystkim.

Tabula rasa - czysta tablica.

Talis pater, talis flius - Jaki ojciec, taki syn.

Tarde venientibus ossa - dosł. Dla leniwie przychodzących kości (zostają)

Tempora mutantur et nos mutamur in illis - czasy się zmieniają, a my zmieniamy się wraz z nimi.

Tertius gaudens - trzeci się cieszy (polskie: gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta)

Tres faciunt collegium - trzech tworzy zebranie (zwyczajowe i prawne minimum do założenia związku, rozpoczęcia obrad)

Treuga Dei - rozejm Boży.

Totus Tuus - Cały Twój.

Ubi concordia, ibi victoria - gdzie zgoda, tam zwycięstwo.

Ubi tu Gaius, ibi ego Gaia - gdzie ty Gajuszem, tam ja Gają (starożytna formuła ślubna wypowiadana przez pannę młodą)

Unum castigabis, centum emendabis - jednego zganisz, a stu (tym) naprawisz.

Usus magister est optimus - doświadczenie jest najlepszym nauczycielem, Cyceron.

Ut ameris, amabilis esto - jeśli chcesz być kochanym, bądź godny miłości.

Ut sementem feceris, ita metes. - jak zasiew czynisz, tak zbierzesz.

Ut sis nocte levis, sit tibi cena brevis! - abyś był lekki w nocy, krótko jedz.

Vade mecum! - dosłownie: chodź ze mną (postępuj jak wskazano - nazwa poradników)

Vae victis - biada zwyciężonym (porównaj gloria victis)

Vale et me ama - żegnaj i kochaj mnie (forma zakończenia listu)

Vanitas vanitatum et omnia vanitas - marnośc nad marnościami i wszystko marność.

Veni, vidi, vici - przyszedłem, zobaczyłem, zwyciężyłem (wg Plutarcha słowa Juliusza Cezara po zwycięstwie nad Farnacesem, królem Pontu)

Verba docent, exempla trahunt - słowa uczą, przykłady pociągają (skłaniają do naśladowania)

Verba volant, scripta manent - słowa ulatują, pisma pozostają.

Veritas temporis filia est - prawda jest córką czasu (z czasem wszystko wychodzi na jaw; wg Gelliusza XII, 11, 7 "słowa któregoś z dawnych poetów, którego nazwisko mi teraz wyleciało z pamięci")

Vestigia terrent - ślady odstraszają (a więc nie wchodźmy do jaskini, jeżeli widać tylko ślady wchodzących)

Video lupum - widzę wilka (polskie: O wilku mowa, a wilk tuż)

Video meliora proboque, deteriora sequor - widzę lepsze i pochwalam, ale idę za gorszym.

Virtuti militari. - męstwu żołnierskiemu.

Volenti non fit iniuria - chcącemu nie dzieje się krzywda.

Vox populi, vox Dei - głos ludu, to głos Boga (Alkuin - ok. 735 - 804)

Vulnerant omnes, ultima necat. - ranią wszystkie, ostatnia zabija (o godzinach; napis na zegarze)

Sentencje łacińskie # 2

Consuetudinis vis magna est - wielka jest siła przyzwyczajenia.

Consuetudo altera natura est - przyzwyczajenie jest drugą naturą.

Contraria contrariis curantur.

Contra vim mortis non est medicamen in hortis - przeciwko mocy śmierci nie ma ziół w ogrodach (na śmierć nie ma lekarstwa)

Credo ut intelligam - wierzę, aby rozumieć (św. Anzelm z Canterbury), zasada ta stała się podstawą scholastyki.

Cuius regio eius religio - czyja władza, tego religia.

Cura, ut valeas! - bądź zdrów (standardowa rzymska formuła pożegnania)

Damnant quod non intelligunt - potępiają, czego nie rozumieją.

De gustibus non est disputandum - o smakach się nie dyskutuje.

De mortuis nihil nisi bene - o zmarłych dobrze albo wcale (mówić)

De te fabula narratur - o tobie mówi bajka.

Dictum sapienti sat (est) - powiedziane mądremu wystarczy (polskie: Mądrej głowie dość dwie słowie)

Divide et impera - dziel i rządź.

Do ut des - daję, abyś dał (tzw. zasada wzajemności)

Docendo discimus - nauczając, uczymy się.

Donec eris felix, multos numerabis amicos, tempora si fuernit nubila solus eris. - dopóki będziesz szczęśliwy będziesz liczył (miał) wielu przyjaciół, gdy przyjdą czasy pochmurne (złe) będziesz sam. (Owidiusz)

Dulce et decorum est pro patria mori - słodko i zaszczytnie jest umierać za ojczyznę (Horacy, Pieśni)

Dum spiro, spero - póki oddycham, mam nadzieję (póty żywota póki nadzieji)

Dura necessitas - twarda konieczność.

Dura lex, sed lex - twarde prawo, ale prawo.

Ecce homo - oto człowiek (słowa Piłata o Chrystusie)

E fructu arbor cognoscitur - drzewo rozpoznaje się po owocu.

E pluribus unum - z wielu jeden - motto USA od 1776 roku.

Epistola (enim) non erubescit - (Ponieważ) list się nie rumieni (Cyceron, Listy)

Errare humanum est - mylić się jest rzeczą ludzką.

Exegi monumentum aere perennius - wystawiłem pomnik trwalszy od spiżu (Horacy, Pieśni)

Ex nihilo nihil - z niczego nic.

Ex oriente lux, ex occidente lex - światło (kultury) ze wschodu, prawa z zachodu.

Fallite fallentes - okłamujcie kłamiących (z Owidiusza "Sztuka kochania")

Fas est et ab hoste doceri - warto się uczyć i od wroga (Publius Ovidius Naso)

Fervet olla, vivit amicitia - garnek kipi, przyjaźń kwitnie.

Festina lente! - spiesz się powoli.

Finis coronat opus - koniec wieńczy dzieło.

Fraus latet in generalibus - w ogólnikach czai się oszustwo.

Fiat iustitia, ruat caelum - sprawiedliwości musi się stać zadość, choćby niebo miało runąć.

Fiat ius(titia), et pereat mundus - prawu(sprawiedliwości) musi się stać zadość, choćby świat miał zginąć.

Gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo, sic homo doctus fit non vi sed saepe studendo - kropla drąży kamień nie siłą, lecz częstym spadaniem, tak też człowiek nie staje się uczonym gwałtownie, lecz przez to, że często się uczy.

Gloria victis - chwała zwyciężonym (porównaj vae victis)

Graecum est, non legitur - to po grecku, tego się nie czyta.

Gallia est omnis divisa in partes tres - Galia jako całość dzieli się na trzy części (pierwsze słowa "Pamiętników z wojny Galijskiej" Cezara)

Habent sua fata libelli - i księgi mają swoje losy.

Habet et musca splenem - i mucha ma śledzionę (nawet ktoś niepozorny może się zdenerwować)

Hannibal ante portas - Hannibal u bram.

Hic Rhodus, hic salta - tu Rodos (wyspa), tu skacz! (zamiast gadać o skakaniu)

Hic sunt leones - tu są lwy; używane na oznaczanie białych plam na mapach (porównaj z terra incognita)

Hic vivi taceant. Hic mortui loquuntur. - Tu żywi niech milczą. Tu przemawiają zmarli. (Cyt. pochodzący z frontonu biblioteki aleksandryjskiej)

Historia magistra vitae est - historia jest nauczycielką życia.

Hodie mihi, cras tibi - dziś mi, jutro tobie.

Hominis est errare, insipientis in errore perseverare. - rzeczą ludzką jest błądzić, rzeczą głupców jest trwać w błędzie.

Homo doctus in se semper divitias habet. - człowiek wykształcony w sobie zawsze bogactwo ma.

Homo homini lupus est - człowiek człowiekowi wilkiem.

Homo homini deus est - człowiek człowiekowi bogiem.

Homo sum, et nil humanum a me alienum esse puto - człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce. (Terencjusz)

Historiam nescire hoc est semper puerum esse - Kto nie zna historii ten jest zawsze dzieckiem.

Homines soli animalium non sitientes, bibimus - My ludzie jedyni ze stworzeń nie pragnąc, pijemy.

Iacta alea est! - kości zostały rzucone! (wg. Swetoniusza, słowa Juliusza Cezara przekraczającego Rubikon; synonim podjęcia nieodwracalnej decyzji)

Ibi patria, ubi bene - tam ojczyzna gdzie dobrze (parafraza z Rozmów tuskulańskich Cycerona)

Ignorantia iuris nocet - nieznajomość prawa szkodzi.

Ignorantia legis excusat neminem - nieznajomość prawa nikogo nie tłumaczy (nie można zasłaniać się nieznajomością przepisów)

In omnibus requiem quaesivi, et nusquam inveni nisi in angulo cum libro. - wszędzie spokoju szukałem i nie znalazłem nigdzie, jak tylko w kątku z książką.

In vino veritas, in aqua sanitas - w winie prawda, w wodzie zdrowie.

Inter arma silent leges - wśród szczęku oręża milczą prawa.

Inter arma silent Musae - wśród szczęku broni milczą muzy.

Is fecit, cui prodest - ten uczynił, czyja korzyść (ten jest sprawcą przestępstwa, komu przyniosło korzyść)

Labor omnia vicit - praca wszystko zwycięża.

Legant prius et postea despiciant - niech najpierw przeczytają, a potem lekceważą (a nie odwrotnie)

Lex retro non agit - prawo nie działa wstecz (nie podlega karze czyn, który nie był jeszcze zabroniony, gdy go popełniono)

Littera docet, littera nocet - słowo uczy, słowo szkodzi.

Macte animo, iuvenis! - bądź mężny, młodzieńcze!

Magna di curant, parva neglegunt - o wielkie rzeczy bogowie się troszczą, o małe nie dbają.

Manus manum lavat - ręka rękę myje.

Mea culpa - moja wina.

Medice, cura te ipsum - lekarzu, wylecz się sam.

Medicus curat, natura sanat - lekarz leczy, natura uzdrawia.

Memento mori - pamiętaj o śmierci.

Memoria minuitur nisi exercetur - pamięć maleje jeśli się jej nie ćwiczy.

Mens sana in corpore sano - w zdrowym ciele zdrowy duch.

Morituri te salutant - idący na śmierć pozdrawiają cię (do Cezara)

Mors meta malorum - śmierć kresem cierpień.

Navigare necesse est, vivere non est necesse - żeglowanie jest rzeczą konieczną, życie- niekonieczną (żeglowanie jest ważniejsze od życia)

Ne puero gladium - nie dawaj dziecku miecza do ręki.

Nec Hercules contra plures - nawet Herkules nie pomoże przeciw wielkiej liczbie (popularna wersja: Gdzie ludu kupa, tam i Herkules d.pa)

Nemo iudex in sua causa - nikt nie jest (nie może być) sędzią we własnej sprawie.

Neque ignorare medicum oportet quae sit aegri natura.

Nihil lacrima citius arescit - nic nie wysycha szybciej niz łza.

Nihil novi sub sole - nic nowego pod słońcem.

Nomina stultorum semper parietibus haerent - imiona głupców zawsze wypisane są na murach.

Non omnia possumus omnes - nie wszystko możemy wszyscy.

Non omnis moriar - nie wszystek umrę (Horacy, Pieśni III, 30, 6)

Non scholae, sed vitae discimus - uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia.

Non tam praeclarum est scire Latine, quam turpe nescire - znać łacinę nie jest tak chwalebnym, jak haniebnym jest jej nie znać (Cyceron)

Non, ut edam, vivo sed ut vivam, edo - nie po to żyję, by jeść, lecz po to jem, aby żyć.

Non vestimentum virum ornat, sed vir vestimentum - nie szata zdobi człowieka, lecz człowiek szatę.

Non vini vi no, sed vi no aquae

Nosce te ipsum! - poznaj siebie samego.

Nulla aetas ad discendum sera. - dosł. Żaden wiek (nie jest) do nauki zbyt późny.

Nulla dies sine linea - ani dnia bez linii.

Nulla est medicina sine lingua Latina - niczym jest medycyna bez jezyka łacińskiego.

Nulla regula sine exceptione - nie ma reguły bez wyjątku.

Nulla res tam necessaria est quam medicina.

Nullum crimen sine lege - nie ma przestępstwa bez prawa (przepisu) (co nie zostało zabronione, jest dozwolone)

Nec locus ubi Troia - nie ma śladu gdzie była Troja.

O quam salubre, quam iucundum et suave est sedere in solitudine et tacere et loqui cum Deo - o jak zbawiennie, jak słodko i przyjemnie jest siedzieć w ciszy i milczeć i rozmawiać z Bogiem!

O, sancta simplicitas! - o, święta naiwności! (Jan Hus)

O tempora! O mores! - o czasy! O obyczaje! (Cyceron, In Catilinam I, 1)

Oculi plus vident quam oculus - oczy widzą więcej niż oko.

Odi profanum vulgus et arceo - gardzę nieoświeconym tłumem i trzymam się z dala (Horacy)

Omnes homines sibi sanitatem cupiunt, saepe autem omnia, quae valetudini contraria sunt, faciunt - wszyscy życzą sobie zdrowia, ale często robią to, co zdrowiu szkodzi.

Omne trinum perfectum - wszystko co potrójne (jest) doskonałe.

Omnia mea mecum porto - wszystko co moje noszę ze sobą.

Omnium artium medicina nobilissima est.

Optimum medicamentum quies est - najlepszym lekarstwem jest spokój.

Ora pro nobis - módl się za nami.

Ora et labora - módl się i pracuj.

Pater noster - Ojcze nasz.

Pax melior est quam iustissimum bellum - pokój jest lepszy od najsłuszniejszej wojny.

Pecunia non olet - pieniądz nie śmierdzi (Wespazjan wg Swetoniusza Ves. 23, 3)

Pereant qui ante nos nostra dixerunt - niech przepadną ci, którzy nasze mądres myśli wypowiedzieli przed nami.

Per aspera ad astra - przez ciernie do gwiazd (przez cierpienie, trudy do sukcesu)

Sentencje łacińskie # 1

A fructibus eorum cognoscetis eos - poznacie ich po ich owocach.

A tuo Lare incipe! - zaczynaj od własnego domu, od własnych drzwi (zaczynaj od siebie, zanim będziesz mówił o innych)

Ab alio exspectes, alteri quod feceris - co zrobisz drugiemu, oczekuj od niego.

Ab equis ad asinos - z koni na osły (z deszczu pod rynnę)

Ab Iove principium - od Jowisza początek (zaczynamy od najważniejszego)

Ab ovo usque ad mala - dosłownie "od jaj do jabłek", od początku do końca.

Absens carens - nieobecny traci (kto późno przychodzi...)

Absentem laedit, qui cum ebrio litigat - jakby z nieobecnym się spierał, kto z pijanym się kłóci.

Absit! - uchowaj Boże.

Ab urbe condita - od założenia miasta (tj. Rzymu)

Abusus non tollit usum - nadużycie nie znosi prawa do właściwego użycia.

Accusare nemo se debet - nikt nie musi oskarżać siebie samego.

Actus hominis, non dignitas iudicetur - sądzone będą czyny ludzkie nie stanowiska (godności)

Ad augusta per angusta - do wielkich osiągnięć przez wąskie (trudne) ścieżki (dosłownie: do wielkiego przez wąskie)

Ad futuram rei memoriam - na przyszłą rzeczy pamiątkę.

Ad Kalendas Graecas - dosłownie "na kalendy greckie", czyli nigdy.

Ad maiorem Dei gloriam - ku większej chwale Boga.

Ad multos annos! - wielu lat życia.

Ad patres - na tamten świat (dosłownie: do ojców)

Ad perpetuam rei memoriam - na wieczną rzeczy pamiątkę.

Ad personam - do osoby (rzecz powiedziana, dana, przyznana konkretnej osobie)

Ad quas res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus - najwięcej dokonamy w tym, do czego będziemy najbardziej uzdolnieni.

Ad rem - do rzeczy (do właściwego tematu)

Ad vocem - co się tyczy, w sprawie.

Adversus stímulum calcitrare - Przeciw kosturowi wierzgać.

Aegroto dum anima est, spes esse dicitur - dopóki chory oddycha, jest nadzieja.

Aequam memento rebus in arduis servare mentem - pamiętaj o zachowaniu równowagi w trudnej sytuacji (Horacy)

Alea iacta est! - kości zostały rzucone! (zobacz Iacta alea est)

Aliena nobis, nostra plus aliis placent - cudze bardziej podoba się nam, nasze innym.

Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra sunt. - dosł. Cudze błędy na oku/widoku mamy, z tyłu nasze są.

Alii sementem faciunt, alii metunt - kto inny sieje, kto inny zbiera.

Aliud est celare, aliud tacere - co innego jest ukryć, co innego przemilczeć.

Alter alterum docet - jeden uczy drugiego.

Alteri vivas oportet, si vis Tibi vivere - musisz żyć dla innych, jeśli chcesz żyć dla siebie.

Ama nos et vale - kochaj nas i żegnaj.

Amantium irae amoris integratio - kłótnie kochanków umacniają ich miłość (Terencjusz)

Amici, diem perdidi - przyjaciele, straciłem dzień (nie zrobiłem nic dobrego)

Amicus certus in re incerta cernitur - (dosł.) Przyjaciel pewny, prawdziwy w rzeczy niepewnej jest poznawany.

Amicus optima vitae possessio - przyjaciel to największy skarb w życiu.

Amicus Plato, sed magis amica (est) veritas - przyjacielem (mi) Platon, lecz większą przyjaciółką (jest) prawda (z Arystotelesa)

Amicus rara avis est - przyjaciel to (jak) biały kruk (rzadko się przydarza)

Amor omnibus idem- miłość dla wszystkich jednaka.

Amor patriae nostra lex - miłośc ojczyzny naszym prawem.

Amor vincit omnia - miłość wszystko zwycięża.

Amore, more, ore, re iunguntur amicitiae - przyjaźń zawiązuje się z miłości, zwyczaju, wyglądu, czynu.

Anima vilis - podła dusza.

Animus aeger semper errat - chory umysł zawsze błądzi.

Aurea mediocritas - złoty środek, najlepsza droga pomiędzy skrajnymi sytuacjami.

Ave, Caesar, morituri te salutant - witaj Cezarze, mający umrzeć pozdrawiają cię (słowa, którymi gladiatorzy rzymscy pozdrawiali Cezara wkraczając na arenę)

Animus est, qui dívites facit - to dusza czyni ludzi bogatymi.

Ante pilos sapis - mądrzysz się, zanim posiadłeś uwłosienie (jajko chce być mądrzejsze od kury)

A pedibus usque ad caput - od stóp do głów.

Apage, Satanas! - odejdź Szatanie!

Arbiter elegantiarum - znawca dobrego smaku (esteta)

Arcus nimium tensus rumpitur - łuk zbytnio naciągnięty pęka.

Ardua prima via est - początki są trudne.

Argumentum baculinum - argument kija.

Aristoteles non semper Aristoteles - Arystoteles nie zawsze jest Arystotelesem.

Ars longa, vita brevis - sztuka długotrwała, życie krótkie.

Ars non habet osorem nisi ignorantem - sztuka nie ma wroga, chyba w ignorancie.

Arte et Marte - sztuką i orężem.

Asinus ad lyram - osioł przy lirze (pol. pasuje jak wół do karety)

Asinus asinorum in saecula saeculorum - głupiec nad głupcami po wiek wieków.

Asinus asinum fricat - osioł osła liże (o pochlebstwach)

Asinus in tegulis - osioł na dachu (zła wróżba)

Audaces fortuna adiuvat - Odważnym szczęście sprzyja.

Audendum est: fortes adiuvat ipsa Venus - trzeba mieć odwagę: dzielnym sprzyja sama Wenus (Owidiusz)

Audentem forsque Venusque iuvat - odważnym sprzyja okazja i Wenus.

Audi multa, dic pauca - słuchaj dużo, mów niewiele.

Áudi, vide, tace, si vis vivere in pace - słuchaj, patrz, milcz, jeśli chcesz żyć w spokoju.

Audiatur et altera pars - niech będzie wysłuchana i druga strona.

Aurea dicta - złote słowa.

Aut Caesar, aut nihil - wszystko albo nic (dosł. "być" Cezarem albo nikim)

Auri sacra fames - przeklęta żądza złota (Wergiliusz)

Aut bibat, aut abeat - niech albo pije, albo wychodzi.

Aurea mediocritas - złoty środek.

Barba non facit philosophum - broda mędrcem nie czyni.

Beatus, qui prodest, quibus potest- szczęśliwy, kto pomaga, komu może.

Beatus, qui tenet - szczęśliwy kto rozumie; w "Zemście" dosłownie: "Szczęśliwy, kto trzyma (mieszek złota w ręku").

Bene dignoscitur, bene curatur - dobra diagnoza podstawą dobrego leczenia.

Bene olet, qui nihil olet - dobrze pachnie, kto niczym nie pachnie (wg Cycerona, Att. II, 1, 1)

Bis dat, qui cito dat - kto szybko daje, dwa razy daje.

Bona diagnosis, bona curatio - dobra diagnoza dobre leczenie.

Bona valetudo melior est quam maximae divitiae - Dobry stan zdrowia jest lepszy niż największe bogactwo.

Caeca invidia est - zazdrość jest ślepa.

Carpe diem quam minimum credula postero - chwytaj dzień (korzystaj z chwili), jak najmniej ufając przyszłości (Horacy)

Carta non erubescit - papier się nie rumieni (ze wstydu; papier jest cierpliwy) Zob. epistola non erubescit.

Cave me, Domine, ab amico, ab inimico vero me ipse cavebo - Boże, strzeż mnie od przyjaciół, z wrogami poradzę sobie sam.

Cedant arma togae! - niech oręż ustąpi przed togą! (Cycero)

Ceterum censeo Karthaginem esse delendam - Poza tym uważam, że Kartaginę należy zniszczyć.

Cibi condimentum est fames - najlepszą przyprawą jest głód.

Cogitationis poenam nemo patitur. - za myśli kary nikt nie ponosi.

Cogitationum poenam nemo luit.

Cogito ergo sum - myślę więc jestem (Kartezjusz)

Concordia civium murus urbium - zgoda obywateli, to mur obronny miast.

Conflabunt gladios suos in vomeres - przekują miecze swe na lemiesze.